بارش جباري در راه است

وحيد طاهرخاني

29-7-1387

بار ديگر ميهماني شهاب‌ها فرا رسيد و اين بار جبار زيبا‌ترين صورت فلكي آسمان شب ميزبان مهماناني از دوردست‌هاي عالم هستي خواهد بود. بارش شهابي جباري هر ساله در ماه اكتبر منجمان را ميهمان خود مي كند. بارش‌هاي شهابي هر كدام در پهنه‌اي از اين آسمان پهناور رخ مي‌دهد و عموماً نقطه‌اي از آسمان ميهمان ده‌ها، صدها و گاهي هزاران شهاب خواهد بود. به اين نقاط كه در آن شهاب‌ها با شدت بيشتري نمايان مي‌شوند كانون بارش مي‌گويند به همين دليل است كه هنگامي كه كانون بارش در محدوده‌ي صورت فلكي قرار مي‌گيرد، نام آن صورت فلكي به عنوان بارش شهابي مطرح مي‌شود. با اين اوصاف چون كانون بارش 30 مهر يا يك آبان در صورت فلكي جبار قرار دارد به آن بارش شهابي جباري مي‌گويند. اوج بارش شهابي جباري  در بامداد 30 مهر (21 اكتبر) است. البته شما چند روز قبل و بعد از اوج بارش هم مي‌توانيد براي مشاهده اين بارش به صورت فلكي جبار و كانون بارش بنگريد و از ديدن شهاب‌ها لذت ببريد. اين بارش شهابي حاصل توده‌هاي به جاي مانده از دنباله‌دار معروف هالي است.       اگر براي اين بارش به نقاطي با آلودگي نوري كم برويد دست كم در اوج بارش در هر ساعت 20 شهاب را مشاهده خواهيد كرد. بديهي است كه در مناطق شهري به دليل كاهش قدر آسمان شهاب‌ها به نسبت كمتر ديده مي‌شوند. بهترين زمان براي مشاهده بارش در زمان پاياني شب مي‌باشد. شناسنامه بارش شهابي جباري: نام بارش:    بارش شهابي  جباري كانون بارش:    صورت فلكي جبار  نزديك ستاره ابط الجوزا موقعيت:    شرق آسمان منشا بارش:    دنبا له دار هالي تاريخ بارش:    19 الي 23 اكتبر تاريخ اوج بارش:   30 مهر                       تعداد شهاب:    در زمان اوج بارش 20 شهاب در هر ساعت سرعت برخورد با جو زمين:  66 كيلومتر بر ثانيه

آخرین بروز رسانی ( 29-7-1387 )

 

با توجه به اهميت رصد هلال بحرانی ماه شوال در روز 29 رمضان از نظر شرعی و از نظر علمی، در اين فرصت کوتاه به بررسی وضعيت رصدی اين هلال در نيمروز و شامگاه روز سه شنبه 9 مهرماه 1387 پرداخته و رصدگران را به برنامه ريزی دقيق و صحيح برای موفقيت هر چه بيشتر برای رؤيت اين هلال ترغيب می نماييم. 1- بررسی رؤيت پذيری هلال شوال قبل از غروب خورشيد موعد رصد، روز سه شنبه 9 مهرماه 1387(برابر با 30 سپتامبر 2008 و 29 رمضان 1429) می باشد. زمان مقارنه هلال شوال ساعت 11:43 روز دوشنبه 8 ام مهر بوده و روز بعد، هلال حدود 24 ساعت سن و 13 درجه جدايي زاويه ای از خورشيد دارد. لذا شکی نيست که با برنامه ريزی صحيح و بکار بردن ابزار مناسب و اصول رصد هلال در روز، بتوان اين هلال را در نيمروز به دام انداخت. جدول زير راهنمای اين رصد بر اساس رصدهای قبلی انجام شده و مدل مثلثی ايران می باشد: نقاط D بندر عباس مرکز ايران تهران ابزار مورد نياز برای رؤيت هلال زمان ارتفاع جدايي زمان ارتفاع جدايي زمان ارتفاع جدايي شروع رصد با تلسکوپ 10 اينج 10:27 43.40 12.72 10:47 40.51 12.88 11:05 37.93 13.03 شروع رصد با تلسکوپ 8 اينج 11:24 48.90 13.03 11:45 44.77 13.20 12:05 41.41 13.36 شروع رصد با دوربين 150 ميليمتر 12:13 50.38 13.29 12:40 45.20 13.49 13:05 41.02 13.68 شروع رصد با دوربين 120 ميليمتر 13:06 48.19 13.56 13:48 40.80 13.85 14:40 32.99 14.19 شروع رصد با دوربين 90 ميليمتر 14:28 38.50 13.98 15:08 30.35 14.27 15:44 23.94 14.54 همانطور که در جدول فوق ديده می شود، رؤيت هلال در جنوب کشور راحت تر از شمال کشور بوده و برای حاشيه جنوبی کشور، در صورت مساعد بودن شرايط جوی، احتمال رؤيت هلال با دوربين 80*20 در زمان هم ارتفاعی، دور از انتظار نيست. 2- بررسی رؤيت پذيری هلال شوال بعد از غروب خورشيد شرايط سخت رؤيت هلال شوال بعد از غروب خورشيد در نقاط مختلف ايران، بيشتر بخاطر ارتفاع و مکث کم اين هلال می باشد. لذا ضمن ارائه خطوط رؤيت پذيری هلال همراه با ابزار مورد نياز در نقاط مختلف ايران، به نظر می رسد که در روز سه شنبه 9 مهرماه 1387 مطابق با 29 رمضان 1429، تنها در نقاط جنوبی استان سيستان و بلوچستان امکان رؤيت هلال شوال با چشم غير مسلح وجود داشته باشد. اما به علت نزديکی اين مناطق به دريا و رطوبت بالا و هم چنين وجود گرد و غبار محلی، ممکن است اين احتمال رؤيت با چشم غير مسلح نيز منتفی باشد. البته پيش بينی مي شود که اين هلال در کشورهای امارات، عمان، یمن، بخشی از عربستان و تمام مناطق افريقا با چشم غير مسلح رؤيت شود. همانطور که در نقشه زير نيز ديده می شود، در تهران برای رؤيت هلال شوال به تلسکوپهای بزرگتر از 8 اينچ نياز می باشد. در يزد و اصفهان نيز به دوربينهای بزرگتر از 80 ميليمتر نياز می باشد. از نظر رصدی توصيه می شود برای هلالهای با جدايي زياد و ارتفاع کم، به دنبال رصدگاهی باشيد که در فاصله دور، موانع ديد طبيعی نظير کوه وجود داشته باشد تا خورشيد در ارتفاع بالا غروب کرده و بتوان هلال را به دور از غبار رؤيت نمود. بر اساس نقشه فوق، در نوار شمالی کشور، امکان رؤيت هلال حتی با ابزار قوی نيز وجود ندارد. مهمترين تفاوتهای بين پارامترهای رصد هلال شوال امسال با هلال شوال سال گذشته بر اساس نقطه مرکزی ايران (طول 54 شرقی و عرض 32 شمالی) در جدول زير تنظيم شده است. ارتفاع و مکث کمتراما ضخامت و اختلاف سمت بيشتر مهمترين تفاوت ديده شده می باشد: پارامترها شوال 1428 شوال 1429 غروب خورشيد (ساعت ودقيقه) 17:25 17:40 مدت مکث (دقيقه زمانی) 21 دقيقه 18 دقيقه ارتفاع(درجه) 3.51 2.94 جدايي زاويه ای (درجه) 15.28 15.18 اختلاف سمت (درجه) 14.70- 14.76- ضخامت (دقيقه قوسی) 0.52 0.53 فاز (درصد) 1.84 1.81 سن (ساعت ودقيقه) 32:55 29:57 فاصله تا زمين (کيلومتر) 406233 393527 جهت مقايسه خطوط پيش بينی رؤيت پذيری هلال شوال سال گذشته را در زير آورده ايم: با آرزوي داشتن آسماني بدون ابر و غبار و موفقيت براي تمام رصدگران هلال سيد قاسم رستمي - تبريز 31-6-87

آقاي سيد قاسم رستمي